Açlık Grevlerini İzleme Heyeti: Edirne F Tipi Kapalı Cezaevi Ziyareti Raporu
Ziyaretin amacı: Devam eden açlık grevleri sürecinde mahpusların sağlık sorunlarını ve cezaevi koşullarını bu hapishanede de izlemek ve raporlamak olup, Cezaevi idaresi ile görüşme talebimiz kabul edilmediğinden, raporumuz mahpusların beyanlarına ve gözlemlerimize dayanmaktadır.
Heyetin Oluşumu: Heyetimiz İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi, Türkiye İnsan Hakları Vakfı, İstanbul Tabip Odası ve Sağlık Emekçileri Sendikası temsilcilerinden oluşmaktadır.
Genel bilgi:
1 Mart tarihindeki katılımla birlikte Edirne F Tipi Kapalı Cezaevinde 24 kişi açlık grevini sürdürmektedir.
Açlık grevini sürdüren mahpuslardan bir kısmı ile hükümlü oldukları ve görüş hakları bulunmadığı için, bir kısmı ile de sağlık durumları elvermediğinden görüşe çıkamayacakları belirtildiğinden görüşülememiş, görüşülen mahpuslardan bu kişiler hakkında alınan bilgilere de raporumuzda yer verilmiştir.
16 Aralık’tan başlayarak değişik tarihlerde açlık grevine başlayan ve halen sürdürenler yanında dayanışma amacıyla 10’ar günlük açlık grevi yapan toplam 4 mahpusla görüşmeler yapılmış 15 mahpus hakkında ayrıntılı bilgi edinilmiştir.
1- Cezaevi İdaresinin ile İnfaz Koruma Memurlarının Tutum ve Uygulamaları:
Görüşme yapılan mahpuslar;
- açlık grevi süresince 1. Md Haydar Ali Ak yönetimindeki cezaevi idaresinin işkenceye varan sert bir tavır içinde olduğunu, disiplin cezası uygulamasının arttığını,
- havalandırmaların kamera ile sürekli olarak izlenmesi sorununun devam ettiği, kamaraları kapatan veya tahrip eden mahpuslara disiplin ve/veya ceza soruşturması başlatıldığı ve bu nedenle çeşitli cezalara maruz bırakıldıklarını,
- yeni gelen mahpusların iki ay süreyle üzeri tel kafesle örtülü bir alanda tecrit altında tutulduklarını ve odalara dağıtımın yapılmadığını, bu sürede psikolojik baskıya maruz bırakıldıklarını,
- açlık grevi yapanlara disiplin soruşturması açılarak cezaları verildiği, bu cezaların ağırlıklı olarak “işten yoksun bırakılma” ve “iletişim” cezaları biçiminde olduğunu,
- Kimi mahpusların yaklaşık 9 aydır, kimilerinin ise 1 Marttan bu yana ortak alan faaliyetine çıkartılmadığı ve tecrit altında tutulduğunu,
- Sırasıyla; 19 Aralık, 7 Ocak ve 1 Mart’tan bu yana açlık grevini sürdüren Ramazan Çeper, Hakan Adıgüzel, Mazlum Bataray ve Ahmet Mamo’nun tek başlarına tutuldukları. Açlık grevi 150. Güne varmış olmasına rağmen refakatçi veya 3’lü odaya alınmaları yönündeki taleplerinin kabul edilmediğini,
- İdare tarafından bazı mahpusların “tehlikeli” olarak adlandırılarak ayrı ve ağır uygulamalara tabi tutulduğu. Böyle nitelenen 3 odada kalan ve 26 Aralık ile 1 Mart olmak üzere iki grup halinde açlık grevine başlayan 7 mahpusun refakatçi taleplerinin karşılanmadığı, ayrıca 8 aydır ortak alan faaliyetine çıkartılmadıklarını,
- Açlık grevinde olmayan Abdullah Yalçın ve Zülküf Gümgüm adlı iki mahpusun açlık grevinde olan mahpuslarla dayanışmasını engellemek için sürgün sevke tabi tutulduğunu,
- 1 Mart’tan sonra odalarına baskın yapılarak bazı eşyalarına el konulduğunu,
- yeni yaşam gazetesinin keyfi olarak yasaklandığını, Birgün, Evrensel ve Cumhuriyet gazetelerinin bazı sayılarına el konulduğunu, gerekçe olarak cezaevi ve açlık grevi ile ilgili haberlerin gösterildiğini,
- Gazetelere el konulması ile ilgili olarak infaz hâkimliğine yapılan itirazların öncesinde kabul edilirken, açlık grevi sonrası kabul edilmediğini,
- Kantin alışverişinde sorunlar yaşandığını, parasını ödemelerine rağmen çamaşır deterjanı ve şeker gibi temel ihtiyaçlarının kısmi olarak karşılandığını,
- Gönderilen ve alınan mektuplarda sorunların devam ettiği, keyfi olarak mektuplara el konulduğunu, başka bir cezaevinden kontrolden geçerek gelen bir mektuba dahi sakıncalı denilerek el konulabildiğini, hatta renkli kâğıda yazıldığı için bile mektubun verilmediği durumlar olduğunu, daha da önemlisi ne yazdığından bağımsız olarak bazı mahpusların bazı kişi ve gazete benzeri yerlerle yazışmasının tamamen yasaklandığı durumlar yaşandığını,
- Bu uygulamaya karşı yapılan itirazların ya İnfaz Hâkimlikleri ya da Ağır Ceza Mahkemesi tarafından hukuki gerekçeden yoksun kararlarla reddedildiğini,
belirtmişlerdir. Değerlendirme: Yukarıda sıralanan yasaklar, hak gaspları ve disiplin cezaları ile mahpuslara uygulanan tecrit ağırlaştırılmakta, insan onurunu zedeleyen durumlar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca; açlık grevinde bulunmasına rağmen tek başına tutulan mahpusların ani gelişecek rahatsızlıklar sonucu yaşamlarını riske sokacak durumların oluşması ciddi bir olasılık içermektedir. 2- Açlık Grevinin Mahpusların Sağlık Durumlarında Yarattığı Sorunlar: Ortaya çıkan sorunların çeşitlilik ve seviye bakımından açlık grevinde bulunulan gün sayısı ile paralellik gösterdiği genel varsayımına karşılık, ziyaretlerimiz sırasında 77. günde olan kimi mahpusların 150. gündeki ile aynı sağlık sorunlarını yaşadığı tespit edilmiştir.- 14- 20 kg aralığında kilo kayıpları
- Mide bulantısı, kusma,
- Eklem ağrıları,
- Kemik ağrıları,
- Sırtta yatmayı engelleyen ağrılar,
- Baş ağrısı,
- Baş dönmesi,
- Algılama zorlukları,
- Unutkanlık, dalgınlık,
- Halsizlik, yorgunluk,
- Kol ve bacaklarda uyuşma
- Kramplar
- Uyuyamama
- Yaygın ödem
- Sese ve kokuya aşırı duyarlılık
- Sıvı almada güçlük
- Bulanık görme
- İshal
- Kabızlık
- Hemoroid, kanama
- Yüksek/düşük tansiyon
- Yürüme güçlüğü